Posts Tagged ‘સત્ય’

પંથ

જાન્યુઆરી 14, 2015

પંથ જે કાપવાનો છે તારે

પંથ જે ચાલવાનો છે તારે

એ આજ છે, એ આજ છે!

ન નામના, ન કિર્તી, ન કોઇ ફળ

ખેવના છે માત્ર સત્યની હર પળ

સત્યની શોધમાં, ને સત્યની સમજણ

જાણવી છે, ને જણાવવી છે હર પળ!

Advertisements

આતંકવાદ

ડિસેમ્બર 16, 2008

 આતંકવાદ કોઇ દેશ પ્રેરિત હોય કે, રાજકીય પક્ષ કે ધર્મ પ્રેરિત. કે પછી એ વ્યક્તિગત પ્રતિશોધ હોય. મૂળ સહુના છે નફરતમાં – જાત પ્રત્યે નફરત. કશુંક મેળવવાની આકાંક્ષામાં નિષ્ફળ જતા થતો આક્રોશ. વિદ્રોહ હોય કે હુમલો – અન્ય પ્રત્યેની નફરતની વાતો છે સંકુચિત માનસની. માનવ દ્વારા માનવ પર કરાતો હુમલો – આ કલ્પના હકીકત ક્યારે થઇ ગઇ અને આ હકીકત કલ્પના ક્યારે થશે? મૂળાક્ષરો જો એક બીજા સાથે ઝઘડે કે કોનું મહત્ત્વ વધુ છે – ‘ક’નું કે ‘અ’નું – તો શું થાય? આમ જો માનવ જ માનવ જોડે ઝઘડે તો કેમ કરીને જીવન રૂપી કાવ્ય બની શકશે મધુર સંગીતમય? જો આતંકવાદનો જડમૂળથી નાશ કરવો હોય તો એના બીજ જ્યાં રોપાય છે એ ખતમ કરવું અનિવાર્ય છે – અને એ છે સાચા શિક્ષણનો અભાવ. નાજુક માનસ પર છોડવામાં આવેલી ખોટી છાપો – તદ્દન વાહિયાત વાતો – કલાકોના કલાકો સુધી ભણાવવામાં આવે તો સામાન્ય બાળક પણ આતંકવાદી બની જાય. ધર્મ કે ધંધો? જાત ક્લ્યાણ કે જાતનું નિકંદન? મધુમેહ મટાડવા માટે ગળ્યું ખાવાનું બંધ કરવું પડે એમ આતંકવાદ નાથવા માટે હિંસાચાર બંધ કરવો પડે – માનસિક, શારીરિક.. દરેકે દરેક દ્રષ્ટિએ.. કોટિ કોટિ વંદન એ વીરોને જેમણે શાંતિ સ્થાપવા માટે પોતાના જાન ખોયા – ખેવના છે એવા વધુ દસ ગાંધીઓ પૃથ્વીને મળી જાય તો સર્વત્ર ભાઇચારા, ધર્મ અને સત્યની જ્યોત સળગે.

વણસતી જતી પરિસ્થિતિ સૂચિતાર્થ છે આવનારા અગણ્ય બદલાવોનો. વિશ્વભરમાં રાજકીય ક્ષેત્રે ઉથલપાથલ થશે. માત્ર અમેરિકામાં નહીં પણ દુનિયાભરના રાષ્ટ્રોમાં નવી વિચારધારા – જે કદી કલ્પી ન શકાય – એ ઝડપે રાજ્યકારભાર ચલાવવા ચૂંટાઇ આવશે – અથવા લોકો એમને યેનકેનપ્રકારેણ ગાદીએ મૂકશે.

પહેલું પગલું આ પૃથ્વી પર પ્રેમનું સામ્રાજ્ય ફરી સ્થાપવા તરફ્નું.

નાણાકીય જોર ઓછું થતું જશે અને ખરા અર્થમાં મૂડી રચાય એ તરફના પ્રયાસો થતાં બીજું પગલું ‘ખરી સંપત્તિ’ના નિર્માણ તરફ થશે.

ત્રીજું – ન્યાયાલય દુનિયાભરના ખરા અર્થમાં સત્ય તરફી થશે અને ધરખમ સુધારા આવશે – ઝડપ, સત્યનિષ્ઠા અને કડક અભિગમ સાથે ન્યાયઝુંબેશ ચાલશે – અને નીચલામાં નીચલીથી લઇને સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી સુધારણા પહોંચશે.

મૃતપાય થયેલી સત્યધર્મ પ્રત્યેની જાગરૂકતા વધશે – લોકો સાચા અર્થમાં ધાર્મિક થશે અને એક ‘અલ્લાહ’ ની વાત સમજશે.

મૃત્યુ

નવેમ્બર 15, 2008

તેજસ્વી તારલાઓની સંતાકૂકડી જેવો આ ખેલ – જીવન. મૃત્યુ પર્યંત સઘળું ભૂલાવી દેતો ખેલ. મૃત્યોન્મુખ બનતાં જ સૌદર્ય, જાહોજહાલી backseat લઇ લે છે. સુમધુર સંગીત, આહ્લાદક વાતાવરણ, તરણેતરનો મેળો બધું જ જાણે પ્રગાઢ ભૂતકાળ બની જાય છે. એક માત્ર હકીકત રહી જાય ‘જીવન જીવી જાણજે’ કહેવત. શું જીવ્યા, કેવું જીવ્યા, કેવી રીતે જીવ્યા, કોને માટે જીવ્યા, પ્રારબ્ધ બદલ્યું કે લંગર નાખેલા વહાણની જેમ એક જગ્યાએ જ હંકારે રાખ્યું અને કશે ન પહોંચ્યા? તો શું બડાશ હાકીશ તું જ્યારે મૃત્યોન્મુખ થઇશ? શું સિધ્ધિ સ્વને દર્શાવીશ કે જો ભઇલા હું આ જીવ્યો, મેં આ કર્યું, મેં આ મેળવ્યું ને મેં આ જતુ કર્યું? છે કશુંક એવું મનમાં કે જે તને પોકારી પોકારીને કહે કે હા.. જીવન મેં જીવ્યું.. પૂર્ણતાથી.. એકાગ્રતાથી.. સંપૂર્ણતાથી.. તો એ ક્ષણ.. એ દ્રશ્ય.. એ યાદ નથી કોઇ હાલમાં… આ જીવનની એક સત્ય હકીકત… કે હજી કોઇ ક્ષણ તે પૂર્ણ સભાનતાથી નથી જીવી.. પૂર્ણ એકરૂપતા… મન, શરીર, આત્મા, ચૈતન્ય.. સમરૂપ… સ્વબળે સંપૂર્ણપણે ખીલેલું જીવન.. આચરણ..

 

તો હજી કોસો દૂર છે ચાલવાનું.. મગધ રાજ્ય લગી પહોંચવાનું… રાજ્યાભિષેક થશે જે દિ એ દિ આવશે નોતરું.. ને મહાન ક્ષણ જે પોકારશે.. રામ મહિં… શ્યામ મહિં… સાંઇ મહિં… હું જ અહિં તહિં… હે ઇશ્વર ધન્ય છે મને આ ક્ષણ મળી… મળજો હર કોઇ જીવને અહિં… તત્પર રહીએ આપણે સૌ… એ ઐક્યતા, સભાનતા, સુંદરતા, વૈશ્વિક ચેતનાને આવકારવા અબધડી!

જય હો સ્વામી! દુખો દૂર કરી, સ્વર્ગીય આનંદમાં રાખો સદા અહિં…

તથાસ્તુ. તત ત્વમ અસી. ને હું નિત્યાનંદમાં રાચતો હોઇ, તારે માટે આ સંકલ્પ, આ ઇચ્છા, આ મહેચ્છા કશી અઘરી નથી. અઘરું છે આનાથી વિપરીત જીવવું… નાટકમાં કરાતા વિવેકાભાન રહિતના જોજનો દૂર લઇ જતા અલગ વ્યક્તિત્વને સ્વયંના સત્ય વ્યક્તિત્વ ઉપર પહેરી ઢાંક પિછોડો કરવો… હેં ને? તો એ વેશભૂષા જે માત્ર ટૂંક સમય માટે પહેરવાની હતી એને ઉતારી ફેંક… એ ચહેરા મહોરા કાઢી.. સત્યરૂપ વ્યક્તિત્વને ફરી ઝળહળવા દે.. આરોગ્યથી લઇ અવતરણ સુધી, મૂર્છાથી લઇ આત્મજ્ઞાન સુધી, પરાધીનતાથી લઇ સ્વાભિમાન સુધી.. ની સફર એ આજ… નાટકનો ભાગ ભજવવાનું છોડી, સ્વમાં રાચી.. સ્વગુણો પ્રગટ થવા દઇ…. અન્ય કલાકારોને પણ જગાડવા કે ભઇ.. નાટક પૂરું થયું… અસ્સલ તો હવે શરૂ થશે!

 

તા.ક. કોઇ પણ ચીજ, વસ્તુ, જીવનું સ્વરૂપ જોતા-વિચારતા-સાંભળતા ‘સ્વરૂપ’ શબ્દનો અર્થ યાદ રાખવો.. સ્વ..રૂપ! એ બધું ‘સ્વ’નું જ ‘રૂપ’ છે!

સાક્ષીભાવ

નવેમ્બર 14, 2008

નળ સરોવર વિક્સિત પ્રદેશ છે કે અવિક્સિત એ જોનારાની દ્રષ્ટિ પર નિર્ભર કરે છે. જે પ્રકૃતિને પ્રેમ કરે છે એને ત્યાં સૌદર્યના દર્શન થશે અને એના થકી ઇશ્વરના. જ્યારે જેને મન શરીર માટેની સુવિધાઓ વિકાસ છે એને માટે એ હજી ‘અવિક્સિત’ પ્રદેશ છે જે હજી ઘણો ગંદો અને પછાત છે. આમ તારી આવરદા દરમિયાન એવો સમય આવશે જ્યારે તને લાગશે કે આ નકામો કે નિષ્ફળતા વાળો સમય છે. પણ મારી દ્રષ્ટિથી એ ખરેખર ઉચ્ચ સિધ્ધિ પામવાનો સમય છે. ભૂખ્યો વરૂ કેવી વર્તણૂંક કરશે? તરસ્યો મરવાને આરે હોઇને પાણીનું દાન કરી શકશે? આ સ્વપ્નોમાં પણ થઇ શકે છે અને હકીકતમાં પણ. સ્વપ્નોમાં જો તું જાગૃત નહિ હોય તો એમાંથી શીખવાનું ઓછું થઇ જશે.. ઘણું ઓછું.  દ્રષ્ટા હંમેશાં જાગ્રત હોવો જોઇએ. કોઇ પણ વિકટ કે સારી પરિસ્થિતિમાં. અને તું એની સાથે identify થા. એ નિર્દોષ, અચલ સાક્ષીભાવ સાથે. એ કોઇ persona નથી. એ સાવ impartial છે. તારી ચેતનાને બે ભાગમાં વિભાજીત કર. એક ભલ ‘તું’ રહેતો – જ્યાં સુધી તું માને છે એના અસ્તિત્વમાં – અને એક એ અટલ સાક્ષીભાવ. ધીરે ધીરે એ સાક્ષીભાવ forefront માં આવી જશે અને persona પાછળ background માં. આ સ્થિતિ અંતિમ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરવા દ્યોતક છે. ઉદઘાટન કર ‘હમણાં’ થી.. એ બેઉ એકબીજાના પૂરક છે. ‘Now’ અને તટસ્થ સાક્ષીભાવ. એ સાક્ષીભાવ ભવિષ્યમાં નહિ લાવી શકાય કે નહિ ભૂતકાળમાં, તું જ્યારે identify થઇશ એની સાથે તું આપોઆપ સત્ય રૂપી આ ‘ક્ષણ’ માં સરકી જઇશ. જે ખૂબ મહત્ત્વનું છે. તારા માનસિક સંતુલન અને વિકાસ માટે પણ આ પગલું અત્યંત જરૂરી છે. આ એ જ ચમત્કારિક ક્ષણ છે જ્યાંથી હર ક્ષણે સંપૂર્ણ જગત ‘આવી રહ્યું છે’ – ‘નવનિર્મિત થઇ રહ્યું છે’… becoming.. becoming.. 

ચૈતન્યને વહાલો છે ‘તું’.. ડર મા.. સઘળા સારાવાના થશે. ખરાબ સમય તને તારા base nature સાથે તારી ઓળખાણ કરાવે છે. તારી અંદર રહેલા શેતાનને જગાડે છે અને તારી conscious awareness માં લાવે છે. જ્યાં સુધી તું તારા આ limited self ને સંપૂર્ણપણે ઓળખી નહિ લે ત્યાં સુધી આ વિરાટ ‘સત્ય’ ને જાણવું શક્ય નથી. ઢાંકપિછોડો જરૂરી નથી. જે જેમ છે એમ બહાર આવવા દે તારી ચેતનાના પટલ પર.. ને ત્યાંથી બાષ્પીભવન થઇ વિખરી જવા દે. ચૈતન્ય મહાપ્રભુજીની બેઠક તારા હ્રદયમાં – એ સાક્ષીભાવમાં છે જે મગજ અને મનથી ‘પર’ છે. એ અટલ અચલ અમર સત્યરૂપ વર્તમાન ક્ષણમાં સ્થિર થા – આ જ સાધના છે – આ જ ધ્યાન છે – આ જ સમાધિ છે.

સંત

ઓક્ટોબર 4, 2008

દુષ્પ્રભાવથી જે અળગો રહે – ઉલ્ટું એના પ્રભાવથી વાતાવરણમાં સાત્વિકતા પ્રસરી જાય એ જ સંત – બાકી બધા ઢોંગી ને પાખંડી. અચરજ થાય કે એવાને સંતની પદવી અપાય જ શી રીતે?

ડૂબવુ પડશે તારે ઘણું ઊંડું – એ સંતપણાને એ સાત્વિકતાને બહાર આણવા. ચોખ્ખા ચટ થવા હાટુ ઉપર જામેલા આ મેલના થરના થર ધોવા પડશે જ્ઞાનરૂપી ગંગાજળથી. જ્ઞાન.. સહજ જ્ઞાન. જે જેવું છે તેવું દેખાવું. અને એને સાચી રીતે સમજવું. અને એ સમજેલા સત્ય પર આચરણ કરવું. આ આખી પ્રક્રિયા કશે પણ ખોટકાઇ શકે છે. 

કાં જાણશો નહિ. જાણશો તો માનશો નહિ. માનશો પણ સમજશો નહિ. સમજશો પણ ગણકારશો નહિ. ગણકારશો પણ આચરણમાં મૂકશો નહિ. આચરણમાં મૂકશો પણ હંમેશાં નહિ. આમ આ આખી પ્રક્રિયા સનાતન કાળ સુધી ચાલશે જ્યાં સુધી હંમેશાં – હર ક્ષણે – સત્યના માર્ગે ચાલવામાં નહિ આવે. 

સમાધિ

ઓક્ટોબર 4, 2008

પ્રશ્ન: સમાધિનો અનુભવ કરવો છે મારે – શક્તિની કૃપા કરશો?

જવાબ: ઋષિમુનિઓની ગાથા – અથાગ તપસ્યા. તમને તો લગભગ તૈયાર ભાણે જમવાનું મળી ગયું છે બેટા – આ કંઇ તપસ્યા કહેવાય? છતાંય જો આટલું પણ ન થાય તો તે જે મળવાનું છે એ પ્રાપ્તિની કિંમત બહુ જ ઓછી આંકી છે. જેના માટે અન્યો હજારો વર્ષ સુધી પરિશ્રમ કરવા તૈયાર હોય – જેના હાટુ મેં કરોડો વર્ષ ખેલ ખેલ્યા હોય એ માટે તને થનારી તકલીફની કોઇ વિસાત જ નથી. માટે ગાંડપણ છોડ અને સખણો રહે! કાં મારી સાથે કાં તારી સાથે. વચમાં વિહાર કરવા માટે કોઇ જગ્યા નથી. કશ્મકશ – સાંકડાશ અનુભવીશ. કાં ફરી તારી દુનિયામાં ચાલ્યો જા – અવિરત દોડ. કાં મારી દુનિયામાં ઝંપલાવ – અવિરત શાંતતા. બેની વચ્ચે બાખડ્યા કરીશ તું તારી સાથે. શા માટે જલ્લાદ પણ શાંત હોય છે? મૃત્યુને નજીકથી જુએ છે – રોજ બરોજ. મૃત્યુની સત્યતા કદાચ તારા મનમાંથી નીકળી ગઇ છે. અવિરત દોડનો છેલ્લો મુકામ છે – સ્મશાન-કબ્રસ્તાન. Short term goal or long term benefits – the decision is really yours – dear! 

બે ચાર વાર પણ જો આપણે ભેગા મળ્યા તો પછી એ અવિસ્મરણીય રહેશે. આવો સમય કે મને મળવાનો તને કંટાળો આવતો હોય એ નક્કી નહિ આવે એની ખાતરી. કારણ હજી જેણે મૃગજળ ચાખ્યુ નથી એને એના સ્વાદની શી ખબર? કૃપા તો ત્યારે થાય જ્યારે કૃપા વરસાવવા કોઇ ઉભુ હોય ને તે સ્વીકારવા માટે કોઇ તત્પર હોય. સ્વીકારનારને જો હાથ જોડીને ઉભા રહેવામાં આળસ હોય તો કૃપાળુ પણ કેવી રીતે વરસે? દખલ દઇને તું બાજી ના જીતીશ – છોડી દે એ હઠને – સર્વોપરી મહાન બનવાની. તુચ્છતાની લાગણી સાથે સર્વ કંઇનો ત્યાગ – મન સાવ કોરું. પૂર્ણ ખાલીપો ને ફૂલ ખીલશે વગર મહેનતે. આ જ મહેનત કરવી રહી. અથાગ પરિશ્રમ એટલે કરવો પડે છે કે અનેક જન્મોના થપેડા લાગેલા કાઢતા સમય લાગે છે. કરવાનું છે માત્ર ‘કંઇ નહિ’ – પણ કંઇ નહિ કર્યા વિના ન રહી શકતા માનવી માટે એ જ સૌથી કપરું કામ છે!